EURO MODEL U PRAKSI: TRI ILUSTRATIVNA SCENARIJA NA PRIMJERU HIPOTETIČKE KOMPANIJE SA 10 ZAPOSLENIH 

Privredna komora Crne Gore od najave „Euro modela“ intenzivno razgovara sa privrednicima i sektorskim udruženjima o očekivanim efektima predloženih rješenja na poslovanje, zaposlenost i konkurentnost domaće privrede. Privreda ne osporava cilj daljeg rasta zarada i životnog standarda građana. Međutim, održiv rast plata mora pratiti rast produktivnosti i ekonomskih rezultata, kao i sposobnost kompanija da dugoročno finansiraju veći trošak rada.

Komora je uradila tri ilustrativna scenarija efekta primjene Euro modela na primjeru hipotetičke kompanije sa 10 zaposlenih: 1 sa osnovnom školom, 6 sa srednjom školom i 3 sa fakultetom, od kojih je jedan početnik. Struktura zaposlenih je ista u sva tri scenarija. Obračun obuhvata ukupna sredstva potrebna za isplatu neto zarada: porez na dohodak, prirez (obračunat po stopi od 15%, koja se primjenjuje u Podgorici) i doprinose koji se plaćaju na zaradu, po važećim propisima i po predloženim izmjenama.

Scenario 1: svi zaposleni na zakonskom minimumu. Svih deset zaposlenih danas prima važeći minimalac: 600 € zaposleni sa osnovnom i srednjom školom, a 800 € zaposleni sa fakultetom. Po Euro modelu moraju primati najmanje 1.000 €, 1.250 € i 1.400 €. Ukupna sredstva potrebna za isplatu zarada rastu sa 7.537 € na 13.448 € mjesečno, odnosno sa 90.450 € na 161.371 € godišnje. To je 70.921 € više godišnje, ili rast od 78,4%.

Scenario 2: zaposleni sa različitim zaradama, povećanje samo do zakonskog minimuma. Zaposleni sa osnovnom školom danas ima neto zaradu od 600 €. Kod zaposlenih sa srednjom školom 1 izvršilac ima 600 €, 1 izvršilac 700 €, 2 izvršioca po 800 €, 1 izvršilac 900 € i 1 izvršilac 950 €. Kod zaposlenih sa fakultetom početnik ima 800 €, 1 izvršilac 1.100 € i 1 izvršilac 1.300 €. Ako poslodavac zarade podigne samo do novog zakonskog minimuma, zaposleni sa osnovnom školom prima 1.000 €, svih 6 izvršilaca sa srednjom školom po 1.250 €, a sva 3 izvršioca sa fakultetom po 1.400 €. Ukupna sredstva potrebna za isplatu zarada rastu sa 10.107 € na 13.448 € mjesečno, odnosno sa 121.289 € na 161.371 € godišnje. To je 40.083 € više godišnje, ili rast od 33,0%. U tom slučaju svi zaposleni istog nivoa kvalifikacije primaju istu zaradu, bez obzira na to koliko su do sada zarađivali.

Scenario 3: ista kompanija, uz očuvanje odnosa među zaradama. Zaposlenom sa osnovnom školom zarada raste sa 600 € na 1.000 €, odnosno za 66,7%. Da bi ostali zaposleni zadržali isti procentualni odnos prema toj zaradi, i njihove zarade će porasti po istoj stopi, a tamo gdje je to manje od novog zakonskog minimuma, do iznosa minimuma. Tako kod zaposlenih sa srednjom školom 1 izvršilac sa 600 € i 1 izvršilac sa 700 € prelaze na 1.250 €, 2 izvršioca sa 800 € na po 1.333 €, 1 izvršilac sa 900 € na 1.500 € i 1 izvršilac sa 950 € na 1.583 €. Kod zaposlenih sa fakultetom početnik prelazi sa 800 € na 1.400 €, 1 izvršilac sa 1.100 € na 1.833 € i 1 izvršilac sa 1.300 € na 2.167 €. U tom slučaju ukupna sredstva potrebna za isplatu zarada rastu sa 10.107 € na 15.637 € mjesečno, odnosno sa 121.289 € na 187.647 € godišnje. To je 66.359 € više godišnje, ili rast od 54,7% u odnosu na sadašnje stanje, odnosno 16,3% više nego u drugom scenariju. Ta razlika je cijena očuvanja odnosa među zaradama zaposlenih.